Print

Χωρίς άλλοθι

Written by Παναγιώτης Καρκατσούλης on .

There are no translations available.

Apergia-Εάν η Ελλάδα δεν ήταν μια sui generis ευρωπαϊκή χώρα στην οποία εφαρμόσθηκαν sui generis πρόγράμματα δημοσιονομικής και οικονομικής ανάταξής της, τότε η συζήτηση για τα τεκταινόμενα στην αγορά εργασίας- νεώτερα και παλαιότερα- θα είχε ελάχιστο ενδιαφέρον.Οι παρεμβάσεις την τελευταία εικοσαετία θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως προσαρμογές μιας αγοράς εργασίας στις πιέσεις που για περισσότερο από τριάντα χρόνια ασκούνται και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές υπέρ των προνομίων των εργοδοτών και της συμπίεσης των προνομίων της εργασίας. Σ’ αυτές τις δεκαετίες δεν αντέδρασαν όλες οι χώρες το ίδιο. Κάθε μια αντέδρασε στη μη αναστρέψιμη τάση ενίσχυσης των προνομίων της εργοδοσίας με τον τρόπο που προσιδίαζε στην ιστορία της, την ισχύ της κοινωνικής συνοχής και στην δύναμη οργάνωσης των εργαζομένων της.

Έτσι οι κάτω χώρες και οι σκανδιναβικές πολύ νωρίς, ήδη από του 90, παρουσίασαν έναν νέο τρόπο συνδυασμού της ευελιξίας που ήταν το ζητούμενο από την πλευρά των εργοδοτών και της ασφάλειας που ήταν το ζητούμενο από την πλευρά της εργασίας, δημιουργώντας το μοντέλο της «ευασφάλειας» (flexicurity). Κατάφεραν να πετύχουν κάτι αδύνατον μέχρι τότε. Όταν κάποιος χάνει την δουλειά του να μην περιέρχεται, αυτόματα, σε κατάσταση πενίας και κοινωνικής περιθωριοποίησης. Η χαλαρή προστασία της απασχόλησης αντισταθμίστηκε από γενναιόδωρα επιδόματα ανεργίας και από πλήθος ενεργητικών πολιτικών στην αγορά εργασίας.

Η ευελιξία έχει μια λειτουργική διάσταση. Σ’ αυτήν περιλαμβάνονται η εκ περιτροπής απασχόληση, η ανάθεση ποικίλων καθηκόντων και η μη πρόσδεση σε μια συγκεκριμένη εργασία καθώς επίσης και η απαραίτητη κατάρτιση του εργαζόμενου για να μπορέσει να ανταποκριθεί σ’ όλα αυτά. Η χρονική ευλιξία είναι επίσης σημαντική, αφού σ’ αυτην συμπεριλαμβάνονται η μερική απασχόληση, τα μη συμβατικά ωράρια και η εργασία το Σαββατοκύριακο. Περαιτέρω, η πολυμορφία των σχέσεων της μερικής απασχόλησης με τις συμβάσεις έργου και την εποχική απασχόληση συνδυάζονται με μια απαραίτητη γεωγραφική ευελιξία που περιλαμβάνει απλά ή και σύνθετα συστήματα υπεργολαβιών, χρήση ελεύθερων επαγγελματιών σε συνδυασμό με τη μισθωτή εργασία κ.λπ. Εξ άλλου, η ασφάλεια που αντισταθμίζει την ευελιξία περιλαβάνει αύξηση της απασχολησιμότητας, δηλαδή, τον πολλαπλασιασμό των ευκαιριών απασχόλησης, συστήματα επικοινωνίας των ευκαιριών, και οπωσδήποτε την ασφάλεια της εργασίας. Υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες με τις οποίες γίνεται δύσκολη η απόλυση καθώς και εγγυήσεις για την ασφάλεια του εισοδήματος των εργαζομένων μέσω της κατοχύρωσης ενός σταθερού επιπέδου ευημερίας.

Ίσως να μην χρειάζονται περαιτέρω σχόλια για την δυσκολία υιοθέτησης της ευασφάλειας στην χώρα μας. Οι λόγοι είναι προφανείς: Οι πολιτικές λιτότητας των μνημονίων εξανέμισαν το εισόδημα των εργαζομένων. Οι άνεργοι έφθασαν στα ιστορικά ρεκόρ των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων και η έλλειψη πολιτικής συνεννόησης, με πρωτεργάτες τους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, οδήγησαν στην εγκατάσταση ενός ασφυκτικού δημοσιονομικού κορσέ που δεν επιτρέπει τα όποια κρατικά έσοδα να διατεθούν για μια αναπτυξιακή άνοιξη.

Μέσα σ’ αυτό το άκρως αρνητικό για την εργασία περιβάλλον ελήφθησαν σωρεία μέτρων απ’ όλες τις μημονιακές κυβερνήσεις με σκοπό την ευελιξία στην αγορά εργασίας. Οι ιδεοληψίες των δανειστών περί βελτίωσης των ανταγωνισμού με την συμπίεση του κόστους εργασίας οδήγησαν σε τραγελαφικές και επώδυνες καταστάσεις με την μαύρη και ανασφάλιστη εργασία να εκτινάσσεται σε δυσθεώρητα ύψη.

Κόμματα και συνδικάτα εγκλωβισμένα σε πελατοκρατικές συμπεριφορές και αντιλήψεις άργησαν να αντιληφθούν ότι η ταχύτητα των αλλαγών ήταν τέτοια που χωρίς την ενεργητική παρέμβάσή τους θα οδηγούμασταν σε μια εργασιακή ζούγκλα, γεγονός ήδη, όμως, αδιαμφισβήτητο. Έμειναν οι βολές, ένθεν κακείθεν, για το ποιός από τους δύο, ΣΥΡΙΖΑ η ΝΔ, έκανε τις χειρότερες επιλογές.

Σήμερα δυστυχώς η κατάσταση συνεχίζεται και το πρώτο δείγμα γραφής της κυβέρνησης της ΝΔ για την εργασία δεν αφίσταται των επιλογών και του τρόπου αντίδρασης των προηγουμένων. Είναι λυπηρό και προσβλητικό για όσους είναι μόνοι και απροστάτευτοι στο κυνήγι του μεροκάμματου να ακούν τον Πρωθυπουργό να αξιολογεί ως μείζον πρόβλημα της αγοράς εργασίας τις απεργίες. Κρίμα. Εάν τουλάχιστον είχε προηγηθεί η επίλυση μερικών έστω από τα πολλά συσσωρευμένα προβλήματα της εργασίας θα είχε ένα κάποιο άλλοθι. Τώρα, όμως, δεν έχει κανένα.

Οι παρεμβάσεις την τελευταία εικοσαετία θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως προσαρμογές μιας αγοράς εργασίας στις πιέσεις που για περισσότερο από τριάντα χρόνια ασκούνται και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές υπέρ των προνομίων των εργοδοτών και της συμπίεσης των προνομίων της εργασίας. Σ’ αυτές τις δεκαετίες δεν αντέδρασαν όλες οι χώρες το ίδιο. Κάθε μια αντέδρασε στη μη αναστρέψιμη τάση ενίσχυσης των προνομίων της εργοδοσίας με τον τρόπο που προσιδίαζε στην ιστορία της, την ισχύ της κοινωνικής συνοχής και στην δύναμη οργάνωσης των εργαζομένων της. Έτσι οι κάτω χώρες και οι σκανδιναβικές πολύ νωρίς, ήδη από του 90, παρουσίασαν έναν νέο τρόπο συνδυασμού της ευελιξίας που ήταν το ζητούμενο από την πλευρά των εργοδοτών και της ασφάλειας που ήταν το ζητούμενο από την πλευρά της εργασίας, δημιουργώντας το μοντέλο της «ευασφάλειας» (flexicurity). Κατάφεραν να πετύχουν κάτι αδύνατον μέχρι τότε. Όταν κάποιος χάνει την δουλειά του να μην περιέρχεται, αυτόματα, σε κατάσταση πενίας και κοινωνικής περιθωριοποίησης. Η χαλαρή προστασία της απασχόλησης αντισταθμίστηκε από γενναιόδωρα επιδόματα ανεργίας και από πλήθος ενεργητικών πολιτικών στην αγορά εργασίας. Η ευελιξία έχει μια λειτουργική διάσταση. Σ’ αυτήν περιλαμβάνονται η εκ περιτροπής απασχόληση, η ανάθεση ποικίλων καθηκόντων και η μη πρόσδεση σε μια συγκεκριμένη εργασία καθώς επίσης και η απαραίτητη κατάρτιση του εργαζόμενου για να μπορέσει να ανταποκριθεί σ’ όλα αυτά. Η χρονική ευλιξία είναι επίσης σημαντική, αφού σ’ αυτην συμπεριλαμβάνονται η μερική απασχόληση, τα μη συμβατικά ωράρια και η εργασία το Σαββατοκύριακο. Περαιτέρω, η πολυμορφία των σχέσεων της μερικής απασχόλησης με τις συμβάσεις έργου και την εποχική απασχόληση συνδυάζονται με μια απαραίτητη γεωγραφική ευελιξία που περιλαμβάνει απλά ή και σύνθετα συστήματα υπεργολαβιών, χρήση ελεύθερων επαγγελματιών σε συνδυασμό με τη μισθωτή εργασία κ.λπ. Εξ άλλου, η ασφάλεια που αντισταθμίζει την ευελιξία περιλαβάνει αύξηση της απασχολησιμότητας, δηλαδή, τον πολλαπλασιασμό των ευκαιριών απασχόλησης, συστήματα επικοινωνίας των ευκαιριών, και οπωσδήποτε την ασφάλεια της εργασίας. Υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες με τις οποίες γίνεται δύσκολη η απόλυση καθώς και εγγυήσεις για την ασφάλεια του εισοδήματος των εργαζομένων μέσω της κατοχύρωσης ενός σταθερού επιπέδου ευημερίας. Ίσως να μην χρειάζονται περαιτέρω σχόλια για την δυσκολία υιοθέτησης της ευασφάλειας στην χώρα μας. Οι λόγοι είναι προφανείς: Οι πολιτικές λιτότητας των μνημονίων εξανέμισαν το εισόδημα των εργαζομένων. Οι άνεργοι έφθασαν στα ιστορικά ρεκόρ των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων και η έλλειψη πολιτικής συνεννόησης, με πρωτεργάτες τους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, οδήγησαν στην εγκατάσταση ενός ασφυκτικού δημοσιονομικού κορσέ που δεν επιτρέπει τα όποια κρατικά έσοδα να διατεθούν για μια αναπτυξιακή άνοιξη. Μέσα σ’ αυτό το άκρως αρνητικό για την εργασία περιβάλλον ελήφθησαν σωρεία μέτρων απ’ όλες τις μημονιακές κυβερνήσεις με σκοπό την ευελιξία στην αγορά εργασίας. Οι ιδεοληψίες των δανειστών περί βελτίωσης των ανταγωνισμού με την συμπίεση του κόστους εργασίας οδήγησαν σε τραγελαφικές και επώδυνες καταστάσεις με την μαύρη και ανασφάλιστη εργασία να εκτινάσσεται σε δυσθεώρητα ύψη. Κόμματα και συνδικάτα εγκλωβισμένα σε πελατοκρατικές συμπεριφορές και αντιλήψεις άργησαν να αντιληφθούν ότι η ταχύτητα των αλλαγών ήταν τέτοια που χωρίς την ενεργητική παρέμβάσή τους θα οδηγούμασταν σε μια εργασιακή ζούγκλα, γεγονός ήδη, όμως, αδιαμφισβήτητο. Έμειναν οι βολές, ένθεν κακείθεν, για το ποιός από τους δύο, ΣΥΡΙΖΑ η ΝΔ, έκανε τις χειρότερες επιλογές. Σήμερα δυστυχώς η κατάσταση συνεχίζεται και το πρώτο δείγμα γραφής της κυβέρνησης της ΝΔ για την εργασία δεν αφίσταται των επιλογών και του τρόπου αντίδρασης των προηγουμένων. Είναι λυπηρό και προσβλητικό για όσους είναι μόνοι και απροστάτευτοι στο κυνήγι του μεροκάμματου να ακούν τον Πρωθυπουργό να αξιολογεί ως μείζον πρόβλημα της αγοράς εργασίας τις απεργίες. Κρίμα. Εάν τουλάχιστον είχε προηγηθεί η επίλυση μερικών έστω από τα πολλά συσσωρευμένα προβλήματα της εργασίας θα είχε ένα κάποιο άλλοθι. Τώρα, όμως, δεν έχει κανένα.
Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στο thecaller.gr στις 4 Οκτωβρίου 2019.

Newsletter

Sign up to our newsletter.