Εκτύπωση

Το πλανητοπικό διαδίκτυο

Συντάχθηκε απο τον/την Παναγιώτης Καρκατσούλης on .

 glocalΠου καταχωρούνται και που ανήκουν τα προσωπικά μου δεδομένα όταν συναλλάσσομαι μέσω του διαδικτύου; Τι σημαίνει να μπορώ να γνωρίζω ποιοί κανόνες ισχύουν όσον αφορά κρίσιμες προσωπικές πληροφορίες; Ποιά μέσα έχω στη διάθεσή μου να αμυνθώ απέναντι σε επιθετικές- ή, ακόμη, και βλακώδεις-πολιτικές που δεν σέβονται την ατομικοτητά μου; Πολλοί που αρέσκονται στην καταστροφολογία και περιμένουν στωικά το «τέλος» είδαν, μετά τις αποκαλύψεις του Snowden, την «αυτοκρατορία του κακού» να ελέγχει ολοκληρωτικά τον βίο και την  πολιτεία καθενός εξ ημών.

Όμως, η συζήτηση κάθε άλλο παρά προς αυτή την κατεύθυνση αναπτύσσεται: Ήδη, η Microsoft, ανακοίνωσε ότι θα επιτρέπει στους μη Αμερικανούς πελάτες της να αποθηκεύουν τα δεδομένα τους σε διαμετακομιστές που μπορεί να βρίσκονται εκτός ΗΠΑ. Η απόφαση αυτή ανήκει στην κατηγορία εκείνων που ανοίγουν δρόμους στην πρόοδο, την ανάπτυξη και την τεχνολογία. Σκεφθείτε τις συνέπειες που μπορεί να έχει η γενικευμένη εφαρμογή της: Είναι, παγκοίνως γνωστό, ότι η Microsoft, η Yahooκαι η Google έχουν την πλειοψηφία των δεδομένων των πελατών τους στις ΗΠΑ. Τούτο δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι δια μιάς, κάθε χώρα, ανεξαρτήτως μεγέθους, εγγυήσεων ή πολιτειακού καθεστώτος θα μπορούσε να φιλοξενεί τέτοια δεδομένα. Παράλληλα με τη συζήτηση για την άρση του μονοπωλίου των ΗΠΑ σε σχέση με τη φύλαξη των δεδομένων, εξελίσσεται, ωστόσο, και μια άλλη συζήτηση για την αποφυγή της βαλκανιοποίησης του διαδικτύου. Κανείς δεν θέλει να δει στη θέση της υπερδύναμης, εγχώριες νομοθεσίες να διαφοροποιούνται τόσο, ώστε για σκοπούς ιδιοτελείς να παραβιάζουν από την αντίθετη πλευρά, εκείνη, δηλαδή, που θέλει το διαδίκτυο «wild, wildwest», αγαθά κοινά σε όλους και αντί του ενός να κινδυνεύουμε από πολλούς μικρούς τυραννίσκους και εκβιαστές.

Η εμπιστοσύνη των πολιτών έναντι του διαδικτύου έχει τρωθεί και πρέπει να ανακτηθεί. Στην αναζήτηση του τρόπου που αυτό μπορεί να συμβεί, δεν μπορεί/πρέπει κανείς να υιοθετήσει ξόρκια-επιχειρήματα ιδεολογικού-ηθικού χαρακτήρα, προκειμένου να σταματήσει την εξέλιξη. Δεν αναζητούμε άλλη μια, νέα διχοτομία καλού/κακού αλλά λύση επέκεινα του «Καλού» και του «Κακού». Η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία αναζητά σε μια διαρκή διαφοροποίηση και ενσωμάτωση των συστημάτων της όχι μια (ακόμη) αξιολογική θεωρία, αλλά μια αναστοχαστική προσέγγιση των ηθικών θεωριών πρώτου επιπέδου που θα επέτρεπε την επικοινωνία των πολιτών με το διαδίκτυο και vice versa.

Τούτο δεν σημαίνει ότι τα εγχειρήματα που αφορούν η λαμβάνουν χώρα εντός του διαδικτύου θα παύσουν να έχουν την αυτονόητη αξία ή απαξία που έχουν σήμερα κρινόμενα με βάση τους κανόνες των  κρατούντων ηθών ανά τον κόσμο. Σημαίνει ότι το ίδιο το διαδίκτυο θα έχει (επιπλέον και πέραν αυτών)  αναπτύξει κανόνες ηθικής που θα επιτρέπουν την μεγαλύτερη ή μικρότερη επικοινωνία του με τους χρήστες. Πρόκειται, ουσιαστικά, για την ανάπτυξη ενός μετα-κώδικα ηθικής ο οποίος δεν θα επιτρέπει ούτε τη βάναυση χειραγώγηση του διαδικύου, ούτε, όμως, και την αυτονόμησή του σε σχέση με τους χρήστες.        

Η ιστορία των ατομικών δικαιωμάτων μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εισερχόμενο για τις ανάλογες ρυθμίσεις. Η ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο θα πρέπει να τύχει της ίδιας ρυθμιστικής και πραγματικής κατοχύρωσης που απολαβάνουν και τα λοιπά ατομικά δικαιώματα έκφρασης και διακίνησής τους. Εννοείται, ότι η άσκηση του σχετικού δικαιώματος θα εξαρτηθεί από το επίπεδο παιδείας και κοινωνικής κουλτούρας κάθε κοινωνίας. Όπως ακριβώς ισχύει και για τα ατομικά δικαιώματα και τους θεσμούς που τα προστατεύουν: Η ποιότητα της παρεχόμενης προστασίας συνάδει με τον βαθμό ενσωμάτωσής τους στον προσωπικό κώδικα κοινωνικής και συλλογικής συμπεριφοράς των υποκειμένων τους, των πολιτών, εν προκειμένω. Δεν είναι τα ίδια τα δικαιώματα εκείνα που αλλάζουν τις κοινωνίες, αλλά οι κοινωνίες που προσδιορίζουν την ένταση και την ποιότητα της προστασίας που τα δικαιώματα παρέχουν.

Οι σχετικές ρυθμίσεις, όμως, για τη λειτουργία του διαδικτύου παρουσιάζουν το ενδιαφέρον ότι συζητάμε, για πρώτη φορά, στην ιστορία της ανθρωπότητας για την ρύθμιση ενός αγαθού εξόχως παγκόσμιου  από έναν μη υπάρχοντα παγκόσμιο ρυθμιστή. Η μόνη οδός επίλυσης του προβλήματος είναι η δημιουργία κάποιων ελάχιστων παγκόσμιων κανόνων-πλαισίων εντός των οποίων μπορούν να διαμορφωθούν εθνικοί κανόνες από τα κράτη. Οι παγκόσμιοι αυτοί κανόνες θα πρέπει, επίσης, να έχουν τέτοια ευελιξία, ώστε να προσαρμόζονται, αλλάζουν και συνδιαμορφώνονται με βάση τις πραγματικές ιδιαιτερότητες και ποικιλομορφίες των κοινωνιών/κρατών ανά τον κόσμο.

Εν τέλει, ένα παγκόσμιο κοινωνικό αγαθό δεν μπορεί να βρει την κανονιστική του εγγύηση ούτε από μια πλανητική σούπερ νόρμα –με όρους ισχύος- ούτε όμως και με adhoc τοπικές/εθνικές ρυθμίσεις. Ανήκει σ΄ εκείνη την κατηγορία των αγαθών που έχουν πλανητοπικό χαρακτήρα- για να θυμηθούμε τον Manuel Castells στο νεολογισμό του «glocal»:  μια νέα κατηγορία κοινωνικών φαινομένων- και αγαθών προσθέτουμε εμείς, επ’ ευκαιρία- που δεν είναι ούτε globalούτε local, αλλά glocal. Αυτά, λοιπόν, τα πλανητοπικά αγαθά χρειάζονται και πλανητοπικές ρυθμίσεις.

Newsletter

Εγγραφείτε στο Newsletter μας.