Εκτύπωση

Αναδιάρθρωση των υπηρεσιών αλιείας και υδατοκαλλιεργειών.

Συντάχθηκε απο τον/την Βάντα Λαλιώτου on .

 FishFarmΗ επαγγελία μιάς.......ανέφικτης μεταρρύθμισης;

Όταν μου[1] προτάθηκε να κάνω αυτή την εισήγηση[2] δέχτηκα λίγο απρόθυμα αλλά το μεγάλο πρόβλημα παρουσιάστηκε όταν άρχισα πραγματικά να τη δουλεύω, όπου συνειδητοποίησα ότι χώθηκα στα βαθιά, τι θα πώ, δεν είμαι κάποιο υψηλόβαθμο στέλεχος της διοίκησης, πράγμα που σημαίνει ότι γνωρίζω ό,τι φτάνει σε μένα, δεν έχω τη συνολική εικόνα της διαδικασίας που ακολουθείται, ούτε είμαι και κάποιος ειδικός στα περί δημόσιας διοίκησης.Θέλω λοιπόν να χαμηλώσω τις προσδοκίες σας, δεν θα προσπαθήσω να παρουσιάσω κάποιο ολοκληρωμένο σχέδιο περί οργάνωσης των υπηρεσιών αλιείας και υδατοκαλλιεργειών, ούτε θ΄ακούσετε από μένα καμία ευφάνταστη ιδέα για την έξοδό μας απ΄τη ζοφερή πραγματικότητα θα μιλήσω πιό πολύ για το πώς έχω βιώσει το να δουλεύεις στη διοίκηση, στη διαχείριση της αλιείας προ και μετά κρίσης, τι έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια και κάποιες προτάσεις για το τι θα μπορούσε να γίνει, μπορείτε να συμφωνήσετε ή όχι. Η διαχείριση της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών είναι μιά αποστολή πολυσύνθετη, διότι αφορά τη διαχείριση δημόσιας περιουσίας, δηλ. φυσικών πόρων που ανήκουν στο σύνολο των πολιτών, παράλληλα όμως στηρίζει κλάδους επαγγελματιών (αλιείς και υδατοκαλλιεργητές) που ασχολούνται με την πρωτογενή παραγωγή και τους κλάδους μεταποίησης και εμπορίας και επίσης αφορά και σε θέματα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Οι τρείς ρόλοι είναι αλληλοεξαρτώμενοι, καθώς η οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την καλή περιβαλλοντική κατάσταση των ιχθυοαποθεμάτων.

Διοικητικά απ΄ ό,τι γνωρίζω από το 1969 ο τομέας της αλιείας υπάγεται στο Υπουργείο Γεωργίας και οι αρμοδιότητές του κατανέμονται σήμερα ως εξής.

Σε περιφερειακό επίπεδο, οι αρμοδιότητες αλιείας είχαν μεταβιβαστεί το 83 (πδ 332/83) ) στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις οι οποίες υπάγονταν στο κράτος ενώ από το 1993 (πδ 94/93) συνεχίστηκε η μεταφορά αρμοδιοτήτων  στις αυτοδιοικητικές πιά μονάδες των Νομαρχιών, με εξαίρεση τις αρμοδιότητες σε θέματα δημόσιας περιουσίας. Με τον Καλλικράτη ανακατανεμήθηκαν οι αρμοδιότητες αυτές και με την κατάργηση των Νομαρχιών μεταφέρθηκαν στις Υπηρεσίες αλιείας των Περιφερειών με απώτερο στόχο την περαιτέρω μεταβίβασή τους στους Δήμους από 1-1-2013, πράγμα το οποίο απεφεύχθη τελικά. .

Σε κεντρικό επίπεδο, οι αρμοδιότητες αλιείας και υδατοκαλλιεργειών ασκούνται από τη Γεν. Δ/νση Αλιείας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που περιλαμβάνει και τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες, ενώ το χρηματοδοτικό μέσο το διαχειρίζονται δύο ειδικές υπηρεσίες διαχείρισης.

Παράλληλα υπάρχει συναρμοδιότητα για θέματα άσκησης των δραστηριοτήτων επί του σκάφους καθώς και εποπτείας δραστηριοτήτων στους λιμένες με το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου, το οποίο πέρασε κι αυτό τα πάνδεινα με τη διάσπαση και επαναφορά του, επίσης συναρμοδιότητα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και διάφορες άλλες υπηρεσίες και υπουργεία.

Αν θέλαμε να δούμε σχηματικά το σύνολο των υπηρεσιών που εμπλέκονται στη διαχείριση της αλιείας θα βλέπαμε κάτι τέτοιο:

 
alieia
Ας δούμε λοιπόν τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια:

1. Αρμοδιότητες.

Η Γενική Δ/νση Αλιείας περιφέρεται συστηματικά, αναίτια και αδικαιολόγητα, μεταφέρεται (για να αναβαθμιστεί μας είπαν) τον Οκτώβριο 2010-μαζί με τις αρμοδιότητες και το προσωπικό της- στο νεοσύστατο Υπουργείο Θαλασσίων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας, το οποίο πολύ σύντομα διαλύεται, κατόπιν (για να αναβαθμιστεί μας είπαν) στο Υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας μέχρι την επαναφορά του (ναι, σωστά μαντέψατε για να αναβαθμιστεί) τον Αύγουστο του 2012 στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

2. Οργανόγραμμα

Η κεντρική υπηρεσία του υπουργείου μεταφέρεται μαζί με το κατά κοινή ομολογία παρωχημένο οργανόγραμμά της και κάπως έτσι ξεκινάει η δεύτερη οδύσσεια της «αναδιάρθρωσης». Επεξεργασία νέου οργανογράμματος, προτείνεται νέα διάρθρωση με επικαιροποιημένες αρμοδιότητες κατατίθεται στη Βουλή το 2012 δεν ψηφίζεται ποτέ, άπειρες εργατοώρες καταναλώνονται στην υπηρεσία για επικαιροποίηση αρμοδιοτήτων, στοχοθεσίες, swot analysis κλπ. κλπ. και το Μάρτη 2013 μας παρουσιάζεται Αξιολόγηση Δομών των Οργανικών Μονάδων στο οποίο προβλεπόταν η συρρίκνωση της Γεν. Δ/νσης Αλίείας σε τρία τμήματα με ταυτόχρονη ενημέρωση ότι δεν έγινε πραγματική αξιολόγηση για τα θέματα αλιείας δεδομένου ότι η δομή δεν ανήκε στο ΥΠΑΑΤ. Μετά από διαβουλεύσεις και συγκρότηση ομάδας εργασίας ξαναεπεξεργαστήκαμε τις αρμοδιότητες, έγινε αντιπρόταση από την Υπηρεσία και καταλήξαμε στο τελικό οργανόγραμμα (?) που επαναφέρει τη Γενική Δ/νση Αλιείας με άλλες Διευθύνσεις και διατηρεί τις Υπηρεσίες που διαχειρίζονται το Επιχειρησιακό πρόγραμμα (ΕΠΑΛ) υπό τον Υπουργό.

Ποιό το αποτέλεσμα των χειρισμών τα τελευταία χρόνια; Νομίζω μπορούμε με ασφάλεια να κάνουμε τις ακόλουθες διαπιστώσεις:

1. Οι συνεχείς ανακατατάξεις και μεταφορές αρμοδιοτήτων δεξιά και αριστερά υπονομεύουν τη λειτουργία των υπηρεσιών αλιείας σε ένα περιβάλλον ήδη επιβαρυμένο από τις γενικότερες δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης. Αυτό που σίγουρα αναδεικνύεται από την πρωτοφανή προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η διοίκηση  είναι ότι δεν υπάρχει ένα προφανές συνολικό στρατηγικό όραμα που να διαμορφώνει στόχους και κατευθύνσεις για το μέλλον του κλάδου σε μακροπρόθεσμη βάση, εκτός εάν αυτό το όραμα συνδέεται με την εξαφάνισή του, στην οποία περίπτωση ο χειρισμός είναι επαρκέστατος! 

2. Οι υπηρεσίες αλιείας, όπως συμβαίνει σε όλο το φάσμα της δημόσιας διοίκησης

δεν λειτουργούν σε ενιαίο πλαίσιο, χάρη στον κατακερματισμό των υπηρεσιών, και στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ συναρμοδίων. Επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και διαιώνιση των συναρμοδιοτήτων οδηγούν σε αδράνεια, μεταφορά ευθυνών και διάχυση της ευθύνης. Παράλληλα, η έλλειψη δομών συντονισμού για την αντιμετώπιση θεμάτων, τα περισσότερα από τα οποία απαιτούν συλλογική δράση, δυναμιτίζει την αποτελεσματικότητα της διοίκησης.

3. Η εφαρμογή των πολιτικών και των μεταρρυθμίσεων είναι ιδιαίτερα προβληματική εξαιτίας του συνδυασμού αδύναμης κεντρικής εποπτείας και κουλτούρας που ευνοεί περισσότερο την παραγωγή νομοθετημάτων παρά την παραγωγή αποτελεσμάτων. Πολυνομία, αλληλοαντικρουόμενα νομοθετήματα, νόμοι και διατάγματα παρωχημένα, ασάφειες και ερμηνείες επί ερμηνειών, γνωμοδοτήσεις, καταγγελίες επιβαρύνουν τη διοικητική διαδικασία σε πολύ μεγάλο βαθμό παρακωλύοντας την αντιμετώπιση ουσιωδέστερων θεμάτων. 

Το ότι η λειτουργία των υπηρεσιών αλιείας και υδατοκαλλιεργειών είναι προβληματική το γνωρίζουν κι οι πέτρες, σε ένα περιβάλλον όπου η αλεία έχει μπει στο στόχαστρο, οι υποχρεώσεις της χώρας έναντι της κοινότητας και διεθνών οργανισμών αυξάνονται εκθετικά, η διοίκηση δεν έχει καταφέρει να έχει ένα σύστημα δεδομένων για την αλιευτική δραστηριότητα προκειμένου να διαπραγματευτεί τις πολιτικές της σε κοινοτικό και στο ευρύτερα διεθνές επίπεδο και να εφαρμόσει τα κατάλληλα μέτρα σε εθνικό.. Για να μην είμαι άδικη πράγματα γίνονται, όμως αυτό οφείλεται σε μεμονωμένες προσπάθειες και σε ένα περιβάλλον ελάχιστα υποστηρικτικό,  σχεδόν εχθρικό.

Από την άλλη πλευρά μαθαίνουμε ότι ηγεσίες, τεχνοκράτες, επιστήμονες, ξένοι «ειδικοί» εργάζονται πυρετωδώς για να μας «αναδιαρθρώσουν», να μας κάνουν αποτελεσματικούς  να αναπτύξουν ένα νέο μοντέλο διοίκησης

Τι μας λένε λοιπόν τα κέντρα αριστείας? Πώς οραματίζονται το ελληνικό δημόσιο?

«Να’ ναι φτηνό»

Και πώς θα γίνει φτηνό? Τι φταίει?

«Φταίνε οι υπάλληλοι, είναι πάρα πολλοί και δεν θέλουν αλλαγές»

 Έτσι λοιπόν γίναμε μάρτυρες μιάς πρωτοφανούς εκστρατείας δυσφήμισης εργαζόμενων, δημιουργίας προκαταλήψεων, κοινωνικού καννιβαλισμού, ενώ το απόλυτα ασταθές περιβάλλον, οι φημολογίες, η καταβαράθρωση των αποδοχών, οι επαπειλούμενες διαθεσιμότητες και απολύσεις, η κακοποίηση ουσιαστικά των εργαζόμενων δυναμιτίζει ακόμα περισσότερο τη λειτουργία των υπηρεσιών.

Προσπαθούν λοιπόν να πούν ότι ένας μέσος υπάλληλος καταβάλλει τεράστια προσπάθεια και καταναλώνει ενέργεια προκειμένου να αντισταθεί σε οποιαδήποτε αλλαγή.

Αντίθετα, μελέτη που μου παραχωρήθηκε από το Ινστιτούτο Έρευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών (ΙΝΕΡΠ), βάσει ερωτηματολογίου, καταδεικνύει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των δημ. Υπαλλήλων δηλώνουν διατεθειμμένοι να υποστηρίξουν μεταρρυθμίσεις που θα οδηγούσαν σε αποδοτικότερη δημόσια διοίκηση, ενώ προτάσσουν ως καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης του φόρτου εργασίας την καλύτερη οργάνωση και την αξιοποίηση του προσωπικού έναντι των προσλήψεων.

Η αλήθεια είναι ότι οι υπηρεσίες αλιείας έχουν τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό και πόρους, οργάνωση, ηθικό.....

Θα μπορούσε να γίνει κάτι, ή να σπρώξουμε κι εμείς λιγάκι το χρόνο μέχρι τη σύνταξή μας;  Δεν ξέρω για να δούμε, ας πούμε…..

Σχετικά με τις αρμοδιότητες:

Για λόγους συνέχειας του κράτους και άρσης των αλλεπάλληλων ανακατανομών αρμοδιοτήτων, οποιαδήποτε ανάθεση/τροποποίηση/προσθήκη/διαγραφή αρμοδιοτήτων θα μπορούσε να γίνεται με φειδώ και μετά από ανάλυση επιπτώσεων.

Ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, εκτελεστικές-υποστηρικτικές αρμοδιότητες να ανατεθούν εξ΄ολοκλήρου στις περιφερειακές υπηρεσίες αλιείας. Είναι απόλυτα ανορθολογικό, να συνεχίζουμε να δίνουμε “Σύμφωνες γνώμες” για διοικητικές πράξεις αποκεντρωμένων υπηρεσιών.

 Επιτελικός ρόλος της κεντρικής υπηρεσίας του Υπουργείου και γιατί όχι, απαλλαγή από την πολιτικοποίηση της διαχείρισης, μεταφορά αρμοδιοτήτων από την πολιτική ηγεσία σε επίπεδο γενικής διεύθυνσης.

 Δομές συλλογής και διαχείρισης δεδομένων σε συνεργασία κεντρικής υπηρεσίας και αποκεντρωμένων υπηρεσιών. Δημιουργία  αποκεντρωμένων ελεγκτικών δομών.

 Συντονισμός:

Θέματα συντονισμού θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν είτε με τη δημιουργία ad hoc ομάδων εργασίας ανά θεματική ενότητα μεταξύ διαφορετικών υπουργείων/υπηρεσιών ή με τον ορισμό υπηρεσίας-συντονιστή ανά θέμα.
Νομοθέτηση:

 Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε ένα νομοθετικό “οίστρο”, νομοθετήματα κατατίθενται συχνά ερήμην των υπηρεσιών, έχουν συνήθως περιορισμένη εφαρμογή και ελάχιστα συμβάλλουν στην απλοποίηση του νομοθετικού περιβάλλοντος.

 Θα πρέπει λοιπόν να νομοθετούμε με φειδώ, μετά από ανάλυση επιπτώσεων και με ήδη επεξεργασμένο εφαρμοστικό πλαίσιο.

 Η αλιευτική νομοθεσία χρειάζεται επίσης άμεσα επικαιροποίηση/κωδικοποίηση, γεγονός το οποίο θα μείωνε σημαντικά το διοικητικό φόρτο, καθόσον ερμηνείες/διευκρινίσεις κλπ. αποτελούν σημαντικό μέρος της διοικητικής διαδικασίας.

 Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού

 Στελέχωση των υπηρεσιών σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες.

 Ουσιαστική επιμόρφωση/επικαιροποίηση γνώσεων ανάλογα με τις ανάγκες της υπηρεσίας.

Ενίσχυση της πρωτοβουλίας, απαλλαγή από το παρωχημένο συγκεντρωτικό σύστημα, δημιουργία δυναμικής ομάδας.

 Αξιοκρατία

 Ηγεσίες

 Η ηγεσία θα πρέπει να διαθέτει την ηθική υπόσταση και κουλτούρα ώστε να θέτει τα σωστά ερωτήματα. Από τη στιγμή που τίθεται το σωστό ερώτημα, η απάντηση σε επίπεδο τεχνικό-εφαρμογής μπορεί να ανευρεθεί.

 Καινοτομία-Συμμετοχή-διαβούλευση

 Ανάπτυξη νέων ιδεών και προτάσεων, σύστημα επιβράβευσης για εφαρμογή προτάσεων βελτίωσης των διαδικασιών.

 Αξιοποίηση τεχνολογίας ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στο σύνολο των Υπηρεσιών.

 Διαφάνειακατά τη λήψη αποφάσεων.

Δομές θεσμοθετημένης ουσιαστικής διαβούλευσης με εμπλεκόμενους φορείς ή/και συν-διαχείρισης. Δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης με φορείς και επαγγελματίες.

Ομάδες κρούσης επί τεχνικών θεμάτων. Σε σημαντικά προβλήματα της υπηρεσίας θα ήταν πολύ χρήσιμο να υπήρχαν σχετικές ομάδες που διαθέτουν την κατάλληλη τεχνογνωσία για σύντομη επίλυσή τους (νομικοί, ειδικοί λογισμικών συστημάτων κ.λπ.)

Οι δυσλειτουργίες και τα προβλήματα είναι εύκολο να εντοπιστούν ακόμα κι απ’ τον πιό άπειρο υπάλληλο, έχουν επισημανθεί από φορείς, επιστήμονες ειδικούς στα περί δημόσιας διοίκησης κλπ. κλπ.. Αναρωτιέται λοιπόν  κανείς γιατί δεν έχουν γίνει πραγματικά βήματα, έστω και μικρά, έστω και σε βάθος χρόνου για πραγματική αναδιάρθρωση και βελτίωση του διοικητικού περιβάλλοντος προς όφελος του κλάδου. Μήπως το θέμα δεν είναι διαχειριστικό-τεχνοκρατικό;

Και τελειώνοντας, τι θα μπορούσαμε να κάνουμε ως εργαζόμενοι σ’ αυτό το δυσοίωνο περιβάλλον; Άποψή μου είναι ότι θα πρέπει να διεκδικήσουμε το ρόλο μας, να αναδεικνύουμε τα προβλήματα αλλά και να κάνουμε προτάσεις για βελτιώσεις έστω και μικρές, να φέρουμε τις ηγεσίες προ των ευθυνών τους, να γίνονται προγράμματα, να στηριχτούν δομές συντονισμού-ανταλλαγής πληροφοριών, ελεγκτικές δομές, να βρεθούν και να αξιοποιηθούν πόροι που υπάρχουν, στην τελική δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να είμαστε δημιουργικοί.

[1] Η κα Βάντα Λαλιώτου είναι Βιολόγος-Ιχθυολόγος, B.Sc, M.Sc, Ph.D, στο Τμήμα Παράκτιας Αλιείας, Γεν. Δ/νση Αλιείας, Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

[2] Εισήγηση στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιχθυολόγων, Θεσ/νίκη 10-13 Οκτώβρη 2013

 

Newsletter

Εγγραφείτε στο Newsletter μας.